№ 6
АГРАРНАЯ ЭКАНОМІКА, № 6, 2024
Эканоміка сельскай гаспадаркі
Святлана КАНДРАЦЕНКА, Надзея КАТКАВЕЦ
Механізм павышэння эфектыўнасці функцыянавання сыравінных зон аграпрамысловай вытворчасці. С. 3–19
Прадстаўлены вынікі аналізу ключавых арганізацыйна-эканамічных мадэляў функцыянавання сыравінных зон аграпрамысловай вытворчасці, выяўлены ключавыя асаблівасці, перавагі ў сучасных умовах Рэспублікі Беларусь і задачы ўдасканалення дзеючага механізма. Абгрунтаваны крытэрыі фарміравання (максімальнае забеспячэнне патрэбнасці ў сельскагаспадарчай сыравіне з улікам аптымальнай загрузкі вытворчых магутнасцей і мэтавых параметраў харчовай бяспекі; павышэнне параўнальнай эфектыўнасці вытворчасці сельскагаспадарчай сыравіны па ўраджайнасці (прадуктыўнасці), сабекошту адзінкі прадукцыі і якасці; нарошчванне дабаўленай вартасці ў рамках прадуктовага ланцужка і інш.) і прынцыпы функцыянавання высокаэфектыўных сыравінных зон (стратэгічнае партнёрства; павышэнне канкурэнтнай устойлівасці; парытэт эканамічных адносін і даходаў; устойлівае і збалансаванае развіццё; праектаванне развіцця, размяшчэння і інфраструктуры), якія дазваляюць арыентаваць удзельнікаў на ўстойлівы рост вытворчасці і эфектыўнае выкарыстанне вытворча-эканамічнага патэнцыялу.
Аляксандр ГАРБАТОЎСКІ, Андрэй ЛОБАН
Навуковыя прынцыпы, фактары і асаблівасці інтэнсіфікацыі ў сельскагаспадарчай вытворчасці. С. 20-23
Вывучаны тэарэтыка-метадалагічныя асновы інтэнсіфікацыі і практыка эфектыўнай сельскагаспадарчай вытворчасці ў кантэксце пераемнасці палажэнняў канцэпцыі ўстойлівага развіцця галіны. Выяўлены асаблівасці і значнасць інтэнсіфікацыі, удзелена ўвага пытанням вытворчасці арганічнай прадукцыі, рэалізацыі прынцыпаў палітыкі зялёнай эканомікі і працэсаў экалагізацыі, меліярацыі, інвесціравання, будаўніцтва і рэканструкцыі аб'ектаў АПК.
Вікторыя ЛЁЎКІНА
Даследаванне рэгіянальных асаблівасцяў прадукцыйнасці аграрнай працы: праблемы, тэндэнцыі, асноўныя напрамкі росту. С. 33–48
Прадстаўлены вынікі даследавання рэгіянальных асаблівасцей прадукцыйнасці працы работнікаў, занятых у сельскагаспадарчай вытворчасці. Вывучаны крытэрыі, якія характарызуюць рэзультатыўнасць працы ў вартасным і натуральным выразе. Дана ацэнка эфектыўнасці выкарыстання фактараў вытворчасці (зямля, праца, капітал) у сельскагаспадарчых арганізацыях у кантэксце даследавання рэгіянальных асаблівасцяў прадукцыйнасці аграрнай працы. Атрыманыя вынікі могуць быць выкарыстаны дзяржаўнымі органамі пры фарміраванні рэгіянальнай аграрнай палітыкі, праграмных дакументаў, якія ўключаюць раздзелы аб прадукцыйнасці працы ў АПК. Для сельскагаспадарчых арганізацый навуковы матэрыял можа прадстаўляць цікавасць пры планаванні і прагназаванні працоўных паказчыкаў, ацэнцы эфектыўнасці дзейнасці.
Праблемы галін аграпрамысловага комплексу
Гардзей Гусакоў, Кацярына Шэгідзевіч, Уладзімір ЖУДРО
Цыфравізацыі нацыянальнай эканомікі як драйвер віртуалізацыі камунікацый стэйкхолдэраў рынку малочнай прадукцыі. С. 49–60
Вывучаны і абгрунтаваны тэарэтычныя і метадычныя падыходы да даследавання ключавых трэндаў цыфравізацыі нацыянальнай эканомікі, якія выступаюць у якасці драйвера віртуалізацыі камунікацый стэйкхолдэраў рынку малочнай прадукцыі. Устаноўлена разнахуткаснае і павольнае ўкараненне лічбавых тэхналогій уліку ва ўмовах дыферэнцыяцыі запытаў зацікаўленых арганізацый і кліентаў, якое забяспечвае эканомію часу, і разлічаны камунікацыйныя выдаткі. З аднаго боку, пераважнае развіццё атрымлівае ўцягванне лакальных вылічальных сетак ва нутрафірменную дзейнасць нацыянальных арганізацый, інтэрнэту – у сераду віртуальнага знешняга ўзаемадзеяння, хутчэй, з пастаўшчыкамі, чым са спажыўцамі, а электроннай пошты, вэб-сайтаў – ва ўсе сферы іх віртуальнай актыўнасці. З іншага боку, назіраецца вялікае адставанне ўкаранення такіх ключавых элементаў лічбавых тэхналогій, як "вялікія дадзеныя", "інтэрнэт рэчаў", мадэлі штучнага інтэлекту, радыёчастотная ідэнтыфікацыя, "лічбавыя двайнікі". Абгрунтавана мэтазгоднасць стварэння сайта вэб-вітрыны для віртуальных узаемадзеянняў інавацыйна актыўных прадпрыемстваў малочнай прамысловасці і кліентаў.
Анатоль САЙГАНАЎ, Васіліна ЛІПСКАЯ, Вячаслаў ШКІРСКІ
Цыфравізацыі як кірунак развіцця беларускага камбайнабудавання і павышэння ўзроўню яго канкурэнтаздольнасці. С. 61–71
Праведзены аналіз тэрміна "лічбавізацыя", а таксама прапанавана яго фармулёўка ў дачыненні да такой галіны эканомікі, як сельская гаспадарка. Устаноўлена, у якіх галінах аграпрамысловага комплексу названы працэс знайшоў прымяненне.
Вызначаны напрамкі праводзімых ААТ "Гомсельмаш" работ па ўкараненні лічбавых тэхналогій, абазначаны асноўныя фірмы-партнёры, з якімі ажыццяўляецца ўзаемадзеянне ў галіне цыфравізацыі. Адлюстраваны вынікі выпрабаванняў сістэм, якія ўстанаўліваюцца або плануюцца да прымянення ў бліжэйшай перспектыве на серыйных збожжа- і кормаўборачных камбайнах ААТ "Гомсельмаш". Прыведзены добрыя якасці і недахопы сістэм аўтаномнага кіравання сельскагаспадарчай тэхнікай на аснове штучнага інтэлекту.
Уладзіслава ГЛОБАЖ
Мадэль фарміравання сістэмы ўстойлівых узаемаадносін вытворцаў агародніннай і фруктовай прадукцыі са сферай гандлю. С. 72-83
Прааналізаваны навуковыя прынцыпы і інструменты кіравання сельскагаспадарчай вытворчасцю (з улікам яго спецыфікі). Прапанавана канцэптуальная мадэль фарміравання ўстойлівых узаемаадносін вытворцаў агародніннай і фруктовай прадукцыі са сферай гандлю. Яна можа выкарыстоўвацца суб'ектамі гаспадарання як метадычная аснова для распрацоўкі лакальных нарматыўных актаў і сістэмы дагаворных адносін, што будзе садзейнічаць павышэнню кошту нематэрыяльнага актыву арганізацыі (гудвіла).
Замежны вопыт
Валянціна КАЛЮК, Віталь ПЫЛ
Дзяржаўная падтрымка малога аграбізнесу ў Расійскай Федэрацыі. С. 84–96
Прааналізавана сістэма мер дзяржаўнай падтрымкі прадстаўнікоў малых форм гаспадарання ў аграрным сектары Расійскай Федэрацыі. Праведзена ацэнка відаў і ўмоў атрымання субсідый, крэдытаў, спецыялізаваных грантаў і галіновых праграм у гэтай сферы. У сукупнасці ўсё гэта дало магчымасць вызначыць найбольш эфектыўныя з іх з мэтай практычнага прымянення для стымулявання не толькі колькаснага, але і якаснага складу малога аграбізнесу ў сучасных умовах Рэспублікі Беларусь.