Асноўныя нарматыўныя прававыя акты, якія вызначаюць структурную арганізацыю і каардынацыю ўзаемадзеяння розных груп суб'ектаў, якія ўдзельнічаюць у лічбавай трансфармацыі АПК, прыярытэтныя напрамкі цыфравізацыі і ключавыя задачы фарміравання базавых інстытутаў, якія забяспечваюць умовы развіцця лічбавай эканомікі (прававое рэгуляванне, кадравае забеспячэнне, лічбавыя кампетэнцыі, тэхналагічныя напрацоўкі і інш.), і інфраструктурны складальнік:

• Дэкрэт Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь № 8 «Аб развіцці лічбавай эканомікі»
• Нацыянальная стратэгія ўстойлівага развіцця Рэспублікі Беларусь да 2035 года
• Дзяржаўная праграма «Лічбавае развіццё Беларусі» на 2021–2025 гады
• Праграма сацыяльна-эканамічнага развіцця Рэспублікі Беларусь на 2021–2025 гады
• Дзяржаўная праграма «Аграрны бізнес» на 2021–2025 гады
• Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 7 красавіка 2022 г. № 136 «Аб органе дзяржаўнага кіравання ў сферы лічбавага развіцця і пытанняў інфарматызацыі»

  са зменамі і дапаўненнямі (https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P32500200)

• Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 29.11.2023 № 381 «Аб лічбавым развіцці»

  са змяненнямі і дапаўненнямі (Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 14 сакавіка 2024 г. № 96 (Нацыянальны прававы Інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь, 18.03.2024, 1/21275))

• Палажэнне аб парадку рэалізацыі і фінансавання мерапрыемстваў у сферы лічбавага развіцця, ажыццяўлення дзяржаўных закупак у гэтай сферы, утв. Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 29.11.2023 № 381
• Палажэнне аб парадку фарміравання і выкарыстання сродкаў інавацыйных фондаў, утв. Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, 7 жніўня 2012 г. № 357 (зм. і дап. Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 7 мая 2020 г. № 156)
• Пастанова Савета Міністраў ад 20 верасня 2024 г. № 691 "Аб укараненні тэхналогіі дакладнага земляробства"
• Пастанова Савета Міністраў ад 30 снежня 2022 г. № 944 "Аб аўтаматызацыі збору і кансалідацыі інфармацыі аб стане спраў у аграпрамысловым комплексе"

У цяперашні час у Інстытуце на рэгулярнай аснове праводзіцца аналіз і сістэматызацыя вопыту прымянення лічбавых інструментаў у аграрнай галіне Рэспублікі Беларусь пры дапамозе анкетавання спецыялістаў і кіраўнікоў гаспадарак на базе інстытутаў павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў пры ўстановах адукацыі "Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія" і "Беларускі дзяржаўны аграрна-тэхнічны ўніверсітэт".

Апрацоўка анкетных даных дало магчымасць выявіць асаблівасці працэсаў цыфравізацыі ў гаспадарках рэспублікі (малюнак 1).

Малюнак 1 – Асноўныя асаблівасці прымянення лічбавых тэхналогій на сельскагаспадарчых прадпрыемствах Рэспублікі Беларусь

Праведзенае апытанне дазволіла таксама ацаніць актуальнасць для сельскагаспадарчых прадпрыемстваў Рэспублікі Беларусь бар'ераў і абмежаванняў, якія перашкаджаюць шырокаму прымяненню ў іх дзейнасці лічбавых тэхналогій (малюнак 2).

Найбольш высокую значнасць рэспандэнты прысвоілі такім бар'ерам прымянення лічбавых інструментаў у сельскагаспадарчых арганізацыях Рэспублікі Беларусь, як эфіцыт спецыялістаў, якія валодаюць лічбавымі тэхналогіямі ў сельскагаспадарчай вытворчасці – сярэдні бал 7,1; недастатковы ўзровень метадычнай падтрымкі, прыкладаў выкарыстання лічбавых тэхналогій у рабоце канкрэтных спецыялістаў – сярэдні бал 7,0; нізкі ўзровень матэрыяльнай і іншай матывацыі прымянення лічбавых тэхналогій супрацоўнікамі – сярэдні бал – 6,8.

Больш нізкімі баламі былі ацэнены такія бар'еры цыфравізацыі ў сельскагаспадарчай вытворчасці, як неабходнасць істотнай дапрацоўкі прапанаванага на рынку праграмнага забеспячэння з улікам асаблівасцей канкрэтнага прадпрыемства – сярэдні бал 5,8; недонедастатковая якасць перадпраектнага абследавання і паўната ўліку пажаданняў спецыялістаў сельскагаспадарчай арганізацыі пры рэалізацыі праектаў цыфравізацыі – сярэдні бал 5,8; неадпаведнасць справаздачных форм замежнага ПЗ патрабаванням беларускага заканадаўства – сярэдні бал 5,6.

У цэлым па выдзеленых групах бар'ераў рэспандэнты вызначылі іх актуальнасць у наступнай чарговасці: найбольш актуальнай была вызначана група кадравыя – 6,8 бала, на другім месцы размясцілася група інфармацыйна-метадычныя з сярэднім значэннем актуальнасці для сельскагаспадарчых арганізацый – 6,4 бала, далей размясціліся групы – фінансава-арганізацыйныя і інфраструктурна-тэхнічныя бар'еры: трэцяе (6,1 бала) і чацвёртае (5,8 бала) месцы адпаведна.

У якасці прапаноў па дапаўненні спісу бар'ераў, прыведзеных у анкеце, выказваліся наступныя: недастатковая колькасць навучальных і вучэбна-метадычных комплексаў, курсаў па лічбавых тэхналогіях у праграмах падрыхтоўкі спецыялістаў аграрнага профілю ў ВНУ, ССНУ, а таксама адсутнасць комплекснай стратэгіі цыфравізацыі галіны, якая ўлічвае яе адметныя характарыстыкі.

Малюнак 2 – Вынікі анкетавання спецыялістаў сельскагаспадарчых прадпрыемстваў па пытаннях бар'ераў і абмежаванняў прымянення лічбавых тэхналогій (па выніках апрацоўкі 125 анкет)

Праведзенае ў рамках канферэнцыі «АграКіраванне» ў сакавіку 2025 года апытанне дазволіла таксама ацаніць актуальнасць для сельскагаспадарчых прадпрыемстваў Рэспублікі Беларусь арганізацыйных мадэляў выкарыстання лічбавых тэхналогій, а таксама мер, якія садзейнічаюць шырокаму прымяненню ў іх дзейнасці лічбавых тэхналогій.

Найбольш актуальнымі для апытаных сельгасвытворцаў аказаліся наступныя варыянты прымянення лічбавых рашэнняў:

Найбольш высокую значнасць рэспандэнты прысвоілі такім мерам у актывізацыі цыфравізацыі сельгаспрадпрыемстваў, як дапамогу: у атрыманні мэтавых субсідый і льготных крэдытаў – 43% апытаных, у інтэграцыі інфармацыйных сістэм кіравання раслінаводствам і жывёлагадоўляй з сістэмамі аўтаматызацыі бухгалтарскага ўліку – 40% рэспандэнтаў; распрацоўка падрабязнай стратэгіі і бізнес-плана лічбавага развіцця прадпрыемства – 29%.

Крыніца інфармацыі – сайты пастаўшчыкоў